Logo WageningenBereikbaar.nl

Sfeerverslag stadsbusactie

19-03-2005

19 maart: een grote bus, verbaasde blikken en een enthousiaste gedeputeerde. Sfeerverslag door Alex Mink.

Het is 19 maart. Het weer buiten is verschrikkelijk, het bed is warm maar de wekker is onverbiddelijk: om half acht begint het ding zijn lawaai te produceren. Dank u, maar ik blijf liggen. Om negen uur loopt ook de biologische klok af.

Het regent nog steeds. Snel de ochtendroutine afwerken en op de fiets richting het ziekenhuis in Ede. Ik weet nog maar net een plekje in de fietsenstalling te vinden, het ziekenhuis houdt vandaag een open dag. Terwijl ik net mijn fiets op slot heb gezet hoor ik een brommend geluid: "whoooo". Dat "whooo" is afkomstig van een mooie Connexxion-bus. Weg bus, dus.
Een kwartier later volgt er gelukkig een nieuwe kans. Dit keer een BBA-bus richting Wageningen, eveneens lijn 86.

Lijn 86 op de N731 richting Wageningen


Ik stap in, laat mijn strippenkaart afstempelen en plof neer. Buiten regent het, binnen zitten maar 2 medepassagiers. Verdraaid rustig dus. Deze rit rijdt overigens wel volgens het boekje en we rijden uiteindelijk het busstation in Wageningen op. Aantal uitstappende passagiers: 5. Een schril contrast met de gemiddelde spitsdrukte.

Snel de capuchon op en doorlopen maar. Het is tenslotte al 10:30 uur en het feest begint bijna. In gehaaste tred bereik ik 10 minuten later het plein voor schouwburg Junushoff. Onderweg komen Jo Sooslma en - naar later bleek - de buschauffeur aanlopen: "even snel naar de bieb hoor, even naar de bocht kijken" zegt Jo. Prima. Eenmaal aangekomen is het verdraaid rustig op het pleintje. Supporters Kees Meeuwsen en Harald van Roekel (Stadspartij) staan met elkaar te praten. Een standje met SP-spulletjes en een dik spandoek van Wageningen Bereikbaar moeten de aandacht trekken.

Kees en Harald bij de kraam


Opeens komt er een hevig gebrul vanuit de zijstraat tegenover het Postkantoor. Een grote zwart-gele neus met spiegels en getinte voorruit verschijnt. Onze semi-stadsbus dus. Het bakbeest is redelijk parkeerbaar op het plein. Wageningen kent vele straatjes dus dat kan nog eens leuk worden, bedenk ik. Ik neem algauw een kijkje in de bus. Het is nou niet bepaald Interliner-comfort maar het zit wel redelijk. Toch is het jammer dat we niet echt een eigen huisstijl aan de bus kunnen meegeven. Kees bedenkt dat het ophangen van het spandoek in de bus misschien een goed idee is. Na geklungel met touwen en ducktape is het zover. Binnenin hangt het spandoek.

De semi-stadsbus

Spandoek WB achter raam van de bus


Dan komt Nico Bijl eraan. Met een "hoi, waar was je nou?" wordt ik begroet. "Verslapen, bus gemist enzo" is volgens hem geen geldig excuus. Tegen die tijd is het al 11:00 uur, tijd voor de eerste rit dus. Nico en John Heemskerk komen aan boord. Enkele haltes moeten nog een bordje krijgen. John timmert er lustig op los en Nico is de navigator van dienst. Na een ritje door de Nude komen wij uit bij de Roosenbrink, vlakbij het busstation. Beide heren springen uit de bus, gewapend met het bordje, tape en taillereepjes. Twee oudere bewoners van de flat kijken stomverbaasd toe. Zo´n grote gele bus en dan ook nog eens twee vreemde kerels die een bordje op de lantaarnpaal hangen, dat is nou niet bepaald alledaags. Bij de tussentijdse stop bij Junushoff haalt Nico het spandoek maar uit de bus. Het doek verhuist weer richting de kraam. Een mooie vorm van windbeschutting en een "kale" kraam is ook niets.

Nico en John plaatsen haltebordje


Daarna rijden wij via de Rooseveltweg de wijk Noordwest in. Noordwest is geslachtofferd na het verdwijnen van lijn 84: de dichtstbijzijnde halte van lijn 86 ligt half in de blubber en is gemiddeldweg te bereiken na een wandelingetje van ongeveer 15 minuten. Niet bepaald HOV dus.

Ook hier worden enkele palen voorzien van het provisorische bordje "Halte Stadsbus". De bus is heel eventjes weer terug in de wijk. Wellicht niet tot ieders genoegen.

De bus weer terug in Noordwest!


Vervolgens rijden we terug richting het busstation. De bus bleef onbezet maar kreeg wel verschillende blikken toegeworpen: van opperste verbazing tot een brede glimlach.

We komen aanrijden bij het pleintje voor Junushoff. Er staat een handvol mensen. Ik ontwaar enkele politici en natuurlijk de gedeputeerde voor OV, Marijke van Haaren. Met het modder aan mijn schoenen en camera in de aanslag loop ik op de menigte af. Van Haaren ziet mij en stuift op mij af: "Hee, dat is die meneer van die paddestoel!" zegt ze enthousiast terwijl ik plichtmatig haar hand schudt. Bedankt Marijke, ik doe heus meer dan alleen die dingen uitdelen tijdens commissievergaderingen. Maar: de paddestoel is nog steeds in leven. Hij siert tegenwoordig haar bureau op het provinciehuis. Een eervolle bestemming dus.

Harald houdt toespraak


Vervolgens neemt Harald het woord. Hij vertelt over het hele stadsbusplan en geeft een boekwerk met informatie aan Marijke van Haaren. Die is op haar beurt zeer enthousiast en juicht vernieuwende ideeën toe. "Maar jullie zijn het daar niet mee eens" zegt ze grappend, terwijl ze naar mij wijst en kijkt. Het beleid wordt weer eens uitgelegd: vroeger was het OV uitstekend en reisde niemand ermee. De provincie wil meer reizigers maar moet ook bezuinigen. Daarom wordt er vooral gekeken naar initiatieven die zorgen voor meer passagiers en dito opbrengsten. Het beleid is niet gericht op "houden wat we hebben" maar op meer, sneller en beter met de Regiotaxi en kleine streeklijnen als vangnet. Gelderland voert als enige provincie zo'n beleid. Het heeft goede en slechte kanten maar is op dit moment het hoogste haalbare. Een goed ingediend plan is van harte welkom en kan 1 jaar lang rekenen op steun in politieke en financiële zin van de provincie Gelderland. Langskomen dus!
Wageningen wordt niet vergeten, aldus van Haaren. Afstemming met de kaderwetgebieden BRU en KAN, de provincie Utrecht en de 4 vervoerders heeft topprioriteit. De nieuwe HOV-lijn tussen Ede en Wageningen zal een deel van het probleem oplossen. Een aanvullende stadsdienst, in welke vorm dan ook, kan uitstekend uitpakken voor zowel de stad als de nieuwe buslijn. Een prachtige toezegging dus, die we zeker gaan oppakken.

We maken een toerritje door de stad. Nico legt enkele knelpunten uit en Marijke van Haaren wordt ondervraagd. Ik wissel wat dingen uit. Vervolgens komen we op de slechte haltevoorzieningen binnen de stad uit. De wethouder speelt de bal continue richting de provincie: die bruuskeert alles en weigert om te betalen. Ik geef aan dat dat complete onzin is: zo´n nieuwe halte kost (per dubbelhalte aan weerszijden van de weg) een ton, 90% daarvan is voor rekening van de provincie als het gaat om haltes binnen de bebouwde kom. Een koopje dus! Van Haaren geeft dat toe met de opmerking "jij weet dat veel beter dan ik" en wijst erop dat de gemeente al meerderemalen is verzocht om projecten te melden en zo een en ander te verwezenlijken. Mooier kun je het niet hebben. Vervolgens hoort ze het verhaal over de wethouder aan en begint ze te graaien in haar handtasje. "Oh wacht, ik bel Jochem maandag wel even."

Marijke trekt de agenda


De wethouder kan maandag rekenen op een belangstellend telefoontje. Waar deze rit al niet goed voor is. Ondertussen weerleg ik ook de kritiek over lijn 86: een snelle en grofmazige lijn langs de stad en met veel aanpalende voorzieningen is juist heel erg goed. Slingerende streeklijnen door de stad zijn slecht want de rijtijden worden gewoon onnodig lang. Het enige knelpunt aan lijn 86 zijn de slechte haltevoorzieningen en het tekort aan capaciteit tijdens de piekperioden. Maar daarover zijn de gedeputeerde en ik het roerend met elkaar eens: de nieuwe lancering van de HOV-lijn tussen Ede en Wageningen zal veel problemen wellicht snel oplossen. En wat betreft de opheffing van lijn 84? Begrijpelijk maar de gevolgen zijn niet goed doordacht. De lijnen 84 en 86 beconcurreerden elkaar en reden vaak letterlijk achter elkaar aan, ondanks dat er in theorie een verschil van 10 minuten in rijtijden zat en beide buslijnen voor eenderde een afwijkende route hadden. Maar de nieuwe route van lijn 86 zijn slecht voor de wijken, vandaar dat een stadsbus een deel van de voormalige routes van beide lijnen zou kunnen aanvullen. De gedeputeerde is het daar volledig mee eens.

Enkele passagiers samen met Nico bij de bus


Na een minuutje of 20 zijn we weer terug op de plaats van bestemming. Iedereen praat wat na, Marijke van Haaren en Paul Freriks verzinnen ter plekke een ideetje om de benodigde menskracht voor de buslijn te leveren. Op 12 april praten we, samen met de BBA, verder over ons idee. De stadsbus komt dus een fors eind dichterbij en dat is winst. Voor ons, voor Wageningen en eigenlijk voor iedereen.
Daarna gaat de bus "volgens dienstregeling" rijden. Nico speelt voor "steward", ondanks mijn belofte om mee te rijden. Ik wil als allochtoon geen verantwoordelijkheid dragen voor eventuele missers in de route.
Een halfuurtje later stap ik toch in, samen met Nico en een platformlid namens het Buurtplatform Nude. Oude tijden herleven met de routes over de Rooseveltweg en door Noordwest.

De bus weer terug op de Rooseveltweg


Na een korte stop gaan we verder. We komen onder andere langs het verzorgingstehuis Rustenburg. Het weer blijft druilerig, niemand stapt in en tot overmaat van ramp moet de buschauffeur af en toe al zijn stuurmanskunst in de strijd werpen om bochten zonder schade te nemen. De bus is vrij breed maar "zegge en schrijve scheelt met maar 3 centimeter ten opzichte van een normale stadsbus!" Dat geeft de burger moed. De chauffeur legt ook uit dat de problemen worden veroorzaakt dankzij de wielbasis: achter zijn de assen langer dan vooraan. Weer wat geleerd vandaag.

Nauwe straatjes…


Dit gezegd hebbende, rijden we toch klem. Een busje van een bekende bierfirma versperd de weg. "Toettoet!", "toooettoooet!". Een jongeman kijkt met een opengevallen mond naar de bus en richt zijn blik daarna op het witte bestelbusje van de bierfirma. De chauffeur trekt een sprintje en rijdt het busje haastig vooruit. Een "close encounter" die de echte stadsbus wellicht niet zal meemaken.

…en een obstakel op de route.


Terug bij Junushoff stapt wethouder Rik Eweg in. De GroenLinkser is enthousiast en heeft beide dochters meegenomen voor een tochtje. De jongedames krijgen stickers uitgedeeld en stellen allerlei vragen: "hoeveel keer ben jij al meegereden?". De teller stond toen op zes keer. Vervolgens kwam er een discussie met hun vader op gang over het uitje van de dag (plantjes uitzoeken bij de Oude Tol) en het blikje cola van de chauffeur. Wat de een heeft…

De dames Eweg


Via de Floralaan en Rooseveltweg koersen wij terug richting de Junushoff. Eweg en consorten stappen uit, "succes ermee. Hopelijk lukt het!" krijgen we als laatste woorden mee.
Eenmaal uitgestapt wissel ik van plaats met Nico. De bus haalt een 40-tal kinderen op voor een ritje naar de bioscoop, een uurtje later worden ze weer thuis afgezet. Ondertussen beman ik de kraam. Het blijft een dikke 20 minuten druilerig en stil. Jo komt terug van een hapje eten thuis en meteen komt de bus weer het plein oprijden. De bus trekt bekijks en enkele mensen melden zich bij de kraam. Een ouder echtpaar uit Noordwest is tegen het hele stadsbusplan maar laat zich grotendeels overhalen: "zolang het maar niet uit de openbare middelen bekostigd wordt". Dat gaat niet lukken. Het argument over de kinderen en de gevaarlijke verkeerssituatie in Noordwest is overigens ook te onkrachten: al die auto's richting het sportpark of de middenklassers, vaak twee per huishouden, voor de deur zijn immers ook gevaarlijk. We moeten toegeven dat de vroegere vervoerder (Connexxion) en de gemeente de klachten van de bewoners over stinkende en herriemakende bussen nooit serieus heeft genomen. Ook dat is voor ons een blijvend punt van zorg, alhoewel BBA met aanmerkelijk kleinere, stillere en emissiearme bussen rijdt. Toch moet er inspraak zijn. Een mooi plan gemaakt achter een kop koffie is funest voor het idee.

Het is inmiddels rond de klok van vieren. De bus blijft, op enkele mensen na, angstvallig leeg. Nico besluit om ermee te stoppen. We spreken af dat we om 19:00 uur nog een ritje maken ten behoeve van een interview met De Gelderlander en om de bordjes op te halen. Ondertussen eten we even bij hem thuis en maken we een nieuwsbericht voor deze website. Voordat de boel wordt afgebroken, is het tijd om het spandoek wederom te verplaatsen. Deze keer richting de zijkant van de bus. Nico en ik maken een foto van elkaar, met de bus en het spandoek op de achtergrond. De kraam wordt afgebroken, we laden de spullen bij Nico in de auto en vertrekken naar de verderopgelegen Lawickse Allee. Een kort ritje maar de bus weet nog net voor het WICC te parkeren. Hij staat er beeldig.

De semi-stadsbus staat te rusten op de Lawickse Allee


De aangeboden broodjes en soep smaken goed. De chauffeur houdt het bescheiden met een broodje kaas en kopje melk. Ondertussen praten we nog wat na. Tegen de klok van zevenen vertrekken we. Enkele supporters reizen mee met de laatste rit. De fotograaf van de Gelderlander neemt wat plaatjes, de journalist ondervraagt Nico en ondergetekende op een vrij kritische manier. Wie betaalt wat, wanneer kan die bus dan rijden, hoe zit het met de haltes, waarom moet er een stadsbus komen. Dit soort vragen passeren de revue. En ja, de bus was vandaag voor een groot deel leeg. En nee, dat is niet symptomatisch want volgens de in 2002 gehouden reizigerstellingen zijn er 800 a 900 passagiers die maandelijks binnen de stad reizen. Natuurlijk is er een enorm verschil (soms zelfs positief, als je kijkt naar rijtijden en frequenties) tussen het toenmalige en het huidige OV-net. En de bekostiging? Via het Innovatiefonds OV van de Provincie, er is nog 12 miljoen te verdelen tot 2008. Andere vervoerders en overheden? Lak aan, Wageningen valt onder de concessie Veluwe en de provincie Gelderland is de baas. Ondertussen ga ik regelmatig de bus uit om de halteborden te verwijderen.

Nico toont haltebordje


Eenmaal aangekomen in de Nude neemt Marianne Breedijk de kniptang over. Wederom langs de Roosebrink, wederom verbaasde blikken. Ondertussen spreken Nico en de journalist nog wat zaken na. We komen terug bij de Junushoff. De journalist en enkele fans stappen uit maar twee jonge heren van rond de twaalf jaar vragen of ze kunnen meerijden. "Rijdt deze bus nog tot elf uur?", "Mogen we mee?". Het ontkennende antwoord op vraag 1 leidt direct tot hevige teleurstelling. Het idee vinden ze wel goed: "vet tof dat jullie een stadsbus willen. Dan wel zo'n lage BBA-bus met zo'n Eurokaartje zoals in Ede". De heren vervelen zich dood: "hier is echt geen fluit te doen hoor". We rijden voor de laatste keer Noordwest in om enkele bordjes te verwijderen. De heren spreken met Marianne over dure flauwekulplannen (kostprijs: 1 ton, dus 10 bushaltes nieuwe stijl!) voor een bevrijdingsmonument, het feit dat jongeren zich doodvervelen en het vermakelijke van een stadsbus: "dit is echt gaaf!" en "voor oude mensen is het ook goed, want die kunnen dan weer de deur uit!". Een van de jongens is laaiend enthousiast: "ik heb nu ook een busabonnement dus ik kan gratis binnen de stad reizen. Als zo'n BBA-stadsbus er komt ga ik zeker mee man".

Jonge stadsbussupporters


Ondertussen krijgen we op Dalux FM de eer van de "busplaat". Een item in het wekelijkse programma met soul en andere muziek uit de seventies wordt opgefleurd met plaatjes over bussen, haltes en dergelijke. Even swingt de bus. Het is beregezellig, de temperatuur is aangenaam. Maar na het einde van dit item gaat de radio weer uit.

Het gesprek verloopt vlot, maar de bus rijdt alweer - en dit keer echt voor de laatste keer - het plein op. "Jammer dat jullie niet langer doorrijden" en "hopelijk komt die stadsbus er echt snel!" We nemen afscheid van de chauffeur en de bus koerst weg.

Voorlopig de laatste bus in Noordwest


Nico, Marianne en ik ruimen op en vertekken weer richting de Lawickse Allee. Ik krijg gelukkig, na een paar paaseitjes en kopjes thee, een ritje naar Ede van Marianne aangeboden. Dat scheelt een ritje met de bus en ik bespaar drie strippen.
Op 12 april hopen we echt van start te kunnen gaan met het plan rondom de stadsbus Wageningen. De steun is hoopvol, nu de rest nog.