Foto: Hans van de Vlekkert

Een goede dienstregeling maken, betekent keuzes maken. "Als iemand me zegt ´joh, ik zou de bus vijf minuten eerder willen´, dan kan ik uitleggen waarom dat niet kan", zegt Jan Weijers, vervoerkundige van busbedrijf BBA Veluwe. "Vijf minuten eerder bij een halte werkt elders door", zegt Weijers. "Dan zouden de tijden voor één persoon worden aangepast, waardoor twintig passagiers te laat komen."

In zijn kantoor in Apeldoorn heeft hij sinds zijn aanstelling 6 maart hard gewerkt aan de nieuwe dienstregeling van de Valleilijnbussen die per 10 december gaan rijden tussen Wageningen en Ede.

De makers van een busdienstregeling moeten met alles en iedereen rekening houden. Met de opdrachtgever, de provincie Gelderland. En met de wegbeheerders waaronder de gemeenten en Rijkswaterstaat. Met de reizigers en ook met de vertegenwoordiging van de buschauffeurs. Maar alles staat of valt met de dienstregeling van de Nederlandse Spoorwegen (NS). Dat is het uitgangspunt voor alle andere dienstregelingen.

Weijers komt goed beslagen ten ijs. De voormalig buschauffeur die ooit bij de GSM in Doetinchem begon, maakt al jaren dienstregelingen, eerst gedetailleerd als roostermaker, later op hoofdlijnen als vervoerkundige, eerst bij ConneXXion, nu bij BBA Veluwe. Het maken van een dienstregeling voor de Valleilijn is niet eens zo´n ingewikkelde klus. Vanaf 10 december moet minstens elk kwartier een snelle, geruisloze aardgasbus Wageningen in 22 minuten met station Ede-Wageningen in Ede verbinden en vice versa. Misschien gaan de Valleilijnbussen wel vaker rijden, eens in de tien minuten. "De frequentie is zo hoog dat reizigers amper hoeven te wachten op de volgende bus tijdens de spits", zegt Weijers. "De dienstregelingen voor de kleine kernen op de Veluwe zijn moeilijker, omdat de bussen met een lage frequentie rijden, een of twee keer per uur. We willen de bus laten aansluiten op de trein. Dan moeten we soms keuzes maken. Je kunt niet alles mogelijk maken."

Het maken dienstregelingen is cyclisch werk; elk jaar hetzelfde proces. In januari begint de vervoerkundige met het bestuderen van de gemeentelijke bouwplannen en het inventariseren van wensen. "Een school met vijf locaties die bijvoorbeeld één centrale locatie bouwt", zegt Weijers. "Daar moet je op inspelen. We analyseren bestaande en mogelijke nieuwe routes. Vervolgens komen de aansluitschema’s aan bod. Daaruit volgt een grove schets. In juni moet er een concept zijn. We maken dan dienstregelingtabellen op ritniveau van A naar B. Het werk van de roostermaker, onze grote puzzelaar." Aan de basis van alle tijden ligt de dienstregeling van de NS, die juist komend jaar voor het traject Utrecht-Arnhem compleet verandert. De BBA Veluwe neemt de vertrek- en aankomsttijden van de treinen als uitgangspunt. "We zoeken tijden die passen bij een grote groep reizigers", zegt Weijers. "We onderzoeken doorlopend wat de reizigerswensen zijn. Op basis van onze rijtijden van A naar B gaan we puzzelen welke aansluitingen wel en niet mogelijk zijn."

Weijers toont een papier met een schema van de Veluwe met daarop alle lijnen en reistijden. Een enorme puzzel waar volgens de vervoerkundige uiteindelijk wel vijf varianten van bedacht worden, voor een definitieve variant wordt vastgesteld. Een van de concepten neemt station Ede-Wageningen als uitgangspunt. "Dan kloppen in Ede alle aansluitingen richting Utrecht en vanuit Ede breien we de dienstregeling verder, de Veluwe op. Dan blijkt bijvoorbeeld bij Voorthuizen een groot probleem te ontstaan." Uiteindelijk komt er een definitief concept, bestemd voor de provincie Gelderland. "Openbaar vervoer betekent compromissen maken", zegt Weijers. "Er komt altijd een dienstregeling uit met de minste last en het meeste plezier voor zoveel mogelijk reizigers." Nu de concept-dienstregeling klaar is, zes maanden voor de nieuwe ingaat, mogen de provincie en het consumentenplatform oordelen over Weijers werk.

Bron: De Gelderlander, editie de Vallei, 20 juni, door Quirijn Visscher